Berlijn·Duitsland·Europa

Vijf keer de Berlijnse Muur in Berlijn

De Berlijnse Muur: een korte geschiedenis

Wie Berlijn zegt, zegt in één adem “de Berlijnse Muur”, die achtentwintig jaar lang de fysieke scheiding vormde tussen Oost en West, tussen het communisme en het vrije Europa.

East Side Gallery

Na de Tweede Wereldoorlog ‘kregen’ de Sovjets het oostelijk deel van Duitsland onder hun hoede, inclusief een stukje Berlijn, en de andere geallieerden de rest. Om te vermijden dat iedereen massaal zou gaan verhuizen naar het Westen legden de Sovjets een grens aan, het Ijzeren Gordijn. In den beginne nog braaf met verf en slagbomen en houten paaltjes, maar toch slaagden meer dan twee miljoen mensen erin te ontsnappen uit de DDR. De Sovjets waren die leegloop zat en in augustus 1961 resulteerde dit in een stevige dubbele betonnen muur met een stuk niemandsland ertussen, compleet met prikkeldraad, wachthuisjes, honden en bewakers die met scherp schoten.

Van de ene dag op de andere konden buren elkaar niet meer bezoeken, werden families van elkaar gescheiden en kon je niet meer naar je favoriete winkeltje één straat verder. Wilde je van de ene kant van de grens naar de andere, dan moest je daarvoor een speciale toestemming aanvragen, en die werd, zeker naarmate de jaren vorderden, steeds vaker geweigerd. Toch konden nog steeds vele vindingrijke mensen ontsnappen: met een luchtballon, ingenieuze ladders, tunnels, verstopt in auto’s en koffers… Niet alle pogingen slaagden en vele liepen fataal af voor de betrokkenen.

East Side Gallery

De mensen die aan de oostkant van de muur woonden, moesten het zien te redden met een heel beperkt gamma aan levensmiddelen. Luxegoederen waren zelden verkrijgbaar en bovendien megaduur. De zwarte markt tierde welig. Prefab appartementen schoten als paddenstoelen uit de grond en het communistische gedachtegoed werd er bij de nieuwe generatie met de paplepel ingegoten. Alle nieuws uit het Westen werd geblokkeerd of omgezet zodat het kon dienen als propaganda.

In de jaren ’80 van vorige eeuw kwam er een einde aan de heerschappij van de Sovjets. Hun greep werd steeds zwakker en steeds meer mensen begonnen te protesteren. In 1989 werd de Oostenrijkse grens met Hongarije opengesteld, en algauw vielen er meer gaten in het Ijzeren Gordijn. Tot die legendarsiche 9 november 1989 toen er letterlijk gaten werden geslagen in de Muur en miljoenen Oost-Duitsers eindelijk naar hun familie in het westen konden terugkeren.

East Side Gallery

Nog eens achtentwintig jaar later zie je overal in de stad nog restanten van of herinneringen aan de Muur en het leven van toen. Op vele plaatsen wordt de locatie van de intussen verdwenen Muur aangegeven met rijen steentjes of een stalen lijn in het wegdek. Het kan zelfs gebeuren dat je op de stoep ineens op een stuk Muur stuit, dat indertijd als aandenken is gered van de vernieling. Toeristen kunnen een zogezegd écht stukje van de Muur kopen mét restjes graffiti erop. Speciaal…

Potsdamer Platz

Onze eerste kennismaking met de Muur – na de lijnen van het vroegere verloop aan de Brandenburger Tor op straat te hebben gezien – waren de stukjes die hier op de Potsdammer Platz staan verzameld, met infoborden. Het plein zelf vormde vroeger het niemandsland tussen Oost- en West-Berlijn, maar heeft sindsdien een volledige metamorfose ondergaan: je vindt hier supermoderne torens van grote bedrijven, bouwwerven, druk verkeer en niet te vergeten een Starbucks.

Potsdamer Platz

Potsdamer Platz

Potsdamer Platz

Potsdamer Platz

Potsdamer Platz

Mauermuseum

Het Mauermuseum, met zicht op Checkpoint Charlie en vandaar een plek met grote historische waarde, staat bekend als het museum met het meeste info over de Berlijnse Muur. Dat kan wel zijn, maar de tentoonstelling is zo ouderwets en zo chaotisch opgebouwd, dat er geen lijn in te vinden is zodat je heel wat informatie misloopt. Het interessantste vond ik de dikwijls ongelooflijke en vaak jammerlijk mislukte ontsnappingsverhalen die hier uitgebreid uit de doeken worden gedaan, maar op den duur wordt ook dat gewoon een opsomming. Geen museum waarin je uren kan ronddwalen om telkens weer tot nieuwe inzichten te komen. Hier is dringend een opfrisbeurt nodig!

Praktische info: zie hun website, die een pak moderner is dan het museum zelf, en waar je online je tickets kan kopen.

Mauermuseum

Tränenpalast

Dit is een veel ingetogener en moderner museum dan het Mauermuseum. Gevestigd in een voormalig pakhuis dat grensde aan het Bahnhof Friedrichstrasse, vormde dit ‘tranenpaleis’ ten tijde van de Muur het afscheidspunt voor vele West-Duitsers die met het openbaar vervoer op bezoek kwamen bij hun familie in Oost-Berlijn. In dit gebouw vond de strenge controle van de reizigers plaats vooraleer ze mochten terugkeren naar het Westen. Dankzij de interactieve tentoonstelling en de vele voorwerpen en filmpjes uit die tijd krijg je een vrij duidelijk beeld van de effecten van de Muur en de gebeurtenissen die leidden tot de uiteindelijke Val. Het is op zich maar een kleine expositie, maar voor mij één van de waardevolste van onze citytrip.

Praktische info: zie hier.

Tränenpalast

Berliner Mauer Gedenkstätte

In het noorden van het centrum, aan de andere kant van de Spree, vind je de Berliner Mauer Gedenkstätte. Van aan het bezoekerscentrum loopt de oorspronkelijke westkant van de Muur gedurende een kilometer nog door deze wijk, het beton hier en daar vervangen door stalen pijpen. Een eindje verder staat het documentatiecentrum waar je een permanente tentoonstelling over de geschiedenis van de Berlijnse Muur kan bezoeken. Via een buitentrap kan je opklimmen naar een platform met zicht op een stukje gereconstrueerd niemandsland inclusief wachttorentje, wat je toch een – hoewel beperkt – beeld geeft van hoe het er indertijd uitzag.

Gedenkstätte Berliner Mauer

Gedenkstätte Berliner Mauer

Je kan de Muur gedurende de hele afstand volgen langsheen informatiepanelen en herdenkingsmonumenten. Vóór de opbouw van de Muur was hier een kerkhof, wat nog heel moeilijk voor te stellen is wanneer je toeristen ziet poseren voor de Muur.

Gedenkstätte Berliner Mauer

Gedenkstätte Berliner Mauer

Gedenkstätte Berliner Mauer

East Side Gallery

Het mooiste voorbeeld van hoe je de zwarte bladzijden van een geschiedenis beter kan maken of de kans krijgt om ze te overschilderen, is de East Side Gallery in het oosten van de stad, waar langs de oevers van de Spree het langste originele stuk van de Berlijnse Muur bewaard is gebleven en getransformeerd werd in een openluchtgalerij van maar liefst 1,3 km lang. Kort na de Val van de Muur maakten street artists van over de hele wereld hier hun kunstwerken, om in 2009 hun werk nog eens te komen opfrissen. De werken draaien rond de actualiteit van toen, hoewel die ook nu bij momenten herkenbaar is. De geschiedenis herhaalt zich immers…
Vandaag de dag is dit nog steeds één van de grootste trekpleisters van de stad, en terecht.

East Side Gallery

P1020788

East Side Gallery

East Side Gallery

East Side Gallery

East Side Gallery

East Side Gallery

East Side Gallery

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.